GES'in amorti (geri ödeme) süresi, toplam kurulum maliyetinin yıllık sağladığı elektrik tasarrufuna bölünmesiyle bulunur; sabit, herkese uyan tek bir yıl sayısı yoktur, süre projeden projeye değişir. Amortisman süresini en çok değiştiren etken, üretilen enerjinin ne kadarının doğrudan tüketildiği veya mahsuplaşma yoluyla değerlendirildiğidir.
Bu yazıda amortismanın nasıl hesaplandığını ve süreyi neyin değiştirdiğini ele alıyoruz; sistemin ürettiği kWh miktarını ayrı bir yazıda, fiyatı oluşturan kalemleri de ayrı bir yazıda detaylandırdık.
Hesap kabaca şöyle işler: toplam kurulum maliyeti, sistemin yıllık ürettiği enerjinin size sağladığı tasarruf tutarına (doğrudan tüketim + mahsuplaşma yoluyla düşen fatura) bölünür ve çıkan sayı yaklaşık geri ödeme süresini verir. Bu, basitleştirilmiş bir mantıktır; gerçek hesap elektrik tarifenizdeki olası değişimleri ve panel veriminin yıllar içindeki kademeli düşüşünü de hesaba katan bir projeksiyona dayanır.
Ürettiğiniz ama o an tüketmediğiniz enerjinin şebekeye verilip faturanızdan düşülmesi (mahsuplaşma), amortisman hesabının önemli bir parçasıdır; bu mekanizmanın tam olarak nasıl işlediğini ayrı bir yazımızda ele aldık. Mahsuplaşma oranı ve dönemi, kaç yılda geri dönüş sağlanacağını doğrudan etkiler.
Batarya, sistemin ilk yatırım maliyetini artırdığı için tek başına TL bazında amortismanı genelde uzatır; ancak şebeke kesintilerinin sık yaşandığı bir bölgede depolamanın sağladığı kesintisiz enerji değeri, salt maliyet-tasarruf hesabının dışında ayrı bir katma değerdir. Bu yüzden batarya kararı yalnızca amortisman süresine bakılarak değil, ihtiyaca göre verilmelidir.
Garanti süresi boyunca beklenmedik bir onarım maliyetiyle karşılaşma riski düşük olduğu için, uzun garantili ekipman amortisman projeksiyonunu daha güvenilir kılar. Kısa garantili veya düşük kaliteli bir ekipmanla yapılan hesap, gerçekte gerçekleşmeyebilecek bir üretim varsayımına dayanabilir.
Tek bir sabit yıl vaadi genelde ortalama veya varsayımsal bir senaryoya dayanır; sizin gerçek tüketiminiz, çatınızın yönü ve bölgenizin güneşlenme koşulları bu ortalamadan farklı olabilir. Bu yüzden bağlayıcı olmayan genel bir rakam yerine, kendi projenize özel bir hesap istemek daha güvenilir bir yaklaşımdır.
Güvenilir bir amortisman süresi; yerinde keşif, tüketim profili analizi ve projeye özel bir üretim simülasyonunun birleşiminden çıkar. Bu üç adım tamamlanmadan verilen bir yıl sayısı, en iyi ihtimalle kaba bir tahmindir.
Somut bir sayı vermeden, mantığı bir örnekle açıklamak faydalı olabilir: aynı kurulu güce sahip iki sistemden biri gündüz boş kalan bir haneye, diğeri gündüz sürekli elektrik tüketen bir işyerine kurulmuş olsun. İkinci sistemde üretilen enerjinin büyük kısmı anında tüketildiği için mahsuplaşmaya daha az ihtiyaç duyulur ve tasarruf daha hızlı gerçekleşir; birinci sistemde ise fazla üretim şebekeye verilip mahsuplaşma yoluyla değerlendirilir. Aynı ekipman, aynı bölge, farklı tüketim alışkanlığı; amortisman süresi bu yüzden iki farklı sonuç verebilir.
Amortisman süresi tamamlandıktan sonra, sistemin panel ömrü boyunca sağladığı tasarruf net bir kazanç olarak değerlendirilebilir; ancak bu dönemde de bakım ve olası bir inverter değişimi gibi küçük işletme maliyetleri devam eder. Bu yüzden "amorti oldu, artık tamamen bedava" ifadesi biraz basitleştirilmiş bir yaklaşımdır; daha doğru bir çerçeve, amortisman sonrası dönemin düşük ama sıfır olmayan bir işletme maliyetiyle yüksek bir net tasarruf sağladığı yönündedir.
Aynı sistem, farklı illerde farklı güneşlenme koşulları ve farklı elektrik tarife yapıları nedeniyle farklı bir amortisman süresine ulaşabilir; bu yüzden başka bir bölgede duyduğunuz bir amortisman rakamını kendi projenize doğrudan uygulamak yanıltıcı olabilir. Sabit hizmet illerimiz olan Eskişehir, İstanbul ve Elazığ'da dahi, çatı yönü ve tüketim profiline göre iki komşu bina arasında amortisman süresi farklılaşabilir.
Amortisman projeksiyonu genellikle mevcut tarife üzerinden yapılır ve gelecekteki olası artışlar için temkinli bir varsayım kullanılır; tarifenin projeksiyondan farklı bir yönde (daha hızlı veya daha yavaş) değişmesi, hesaplanan süreyi kısaltabilir veya uzatabilir ama hesabın mantığını geçersiz kılmaz. Elektrik fiyatlarının uzun vadede genel eğiliminin yükseliş yönünde olması, çoğu senaryoda amortismanı projeksiyondan daha da kısaltan bir etken olarak öne çıkar; yine de bu bir taahhüt değil, gözlemlenen bir eğilimdir.
Sistemi tüketim profiline en uygun büyüklükte tasarlamak, gölgelenme riskini en aza indiren bir çatı/yön seçmek ve düzenli bakımı ihmal etmemek, amortisman süresini projeksiyona en yakın veya ondan daha kısa tutmanın en somut yollarıdır. Mümkünse gündüz tüketimini üretim saatleriyle örtüştürecek küçük alışkanlık değişiklikleri (örneğin bazı elektrikli ekipmanların gündüz çalıştırılması) de öz tüketim oranını artırarak amortismana olumlu katkı yapabilir.
Techno Fusion'da: GES teklifini verirken yalnızca sistem fiyatını değil, tesisinizin tüketim profiline göre gerçekçi bir üretim ve tasarruf projeksiyonunu da paylaşıyoruz; amortisman süresi için kesin bir yıl taahhüdü yerine bu projeksiyona dayanan bir aralık sunuyoruz.