Evet, çoğu veri kaybı durumunda kurtarma mümkündür; ancak bu kesin bir garanti değildir. Kurtarma ihtimali; veri kaybının nedenine (yanlışlıkla silme, format atma, virüs) mi yoksa fiziksel bir arızaya mı dayandığına, diskin o andaki durumuna ve olay sonrasında yapılan veya yapılmayan müdahaleye bağlı olarak değişir.
Bu yazıda hangi durumlarda kurtarmanın daha kolay, hangi durumlarda daha zor olduğunu ve olay anında neler yapılmaması gerektiğini anlatıyoruz; veri kaybını en baştan önlemenin yolunu kurumsal yedekleme yazımızda, büyük bir kesintiye karşı genel yol haritasını da felaket kurtarma planı yazımızda ele aldık.
Yanlışlıkla silinen bir dosyayı kendi başına bir yazılımla kurtarmaya çalışmak, özellikle disk fiziksel olarak arızalanmaya başladıysa durumu geri dönülemez şekilde kötüleştirebilir. Diske yeni bir yazılım kurmak, dosya yazmak veya diski normal şekilde kullanmaya devam etmek, henüz kurtarılabilir durumdaki verinin üzerine yazılmasına ve kalıcı olarak kaybolmasına yol açabilir. İlk ve en güvenli adım, diski kullanmayı derhal durdurmaktır.
Mantıksal veri kaybı; dosyanın yanlışlıkla silinmesi, disk bölümünün formatlanması, dosya sisteminin bozulması veya bir virüs ya da fidye yazılımı saldırısı sonucu verinin erişilemez hale gelmesidir. Disk fiziksel olarak sağlamdır, ancak veriye normal yollarla ulaşılamaz; bu tür kayıplarda kurtarma ihtimali genellikle daha yüksektir.
Fiziksel arıza; diskin okuma-yazma kafasının, motorunun veya elektronik kartının bozulmasıdır ve genellikle tıklama sesi, tanınmama veya aşırı ısınma gibi belirtilerle kendini gösterir. Bu durumda diski çalıştırmaya devam etmek hasarı büyütür; kurtarma özel ekipman ve toz içermeyen kontrollü bir ortam gerektiren bir işlemdir.
Birden fazla diskin birlikte çalıştığı bir RAID yapılandırmasında, tek bir diskin arızalanması bazen sistemin çalışmaya devam etmesini sağlarken; birden fazla diskin aynı anda veya art arda arızalanması, verinin diskler arasında nasıl dağıtıldığının doğru şekilde çözümlenmesini gerektiren çok daha karmaşık bir kurtarma sürecine yol açar.
Kurtarma süresi; kaybın mantıksal mı fiziksel mi olduğuna, diskin kapasitesine, hasarın büyüklüğüne ve kaç diskin dahil olduğuna göre değişir. Basit bir silme işlemi saatler içinde çözülebilirken, çok diskli bir sistemdeki fiziksel arıza günler sürebilir; net bir süre ancak disk incelendikten sonra verilebilir.
Hayır. Kurtarma oranı, hasarın büyüklüğüne ve verinin üzerine ne kadar yeni yazma işlemi yapıldığına bağlı olarak değişir; bazı durumlarda verinin tamamı, bazı durumlarda ise yalnızca bir kısmı geri getirilebilir. Bu nedenle kurtarma bir garanti değil, koşullara bağlı bir olasılıktır.
Sorunu fark eder etmez diskin kullanımını durdurmak, cihazı kapatmak (fiziksel arıza şüphesi varsa tekrar tekrar açıp kapatmamak) ve profesyonel bir değerlendirme almak, kurtarma ihtimalini büyük ölçüde korur. Bu üç adım, evde veya ofiste alınabilecek en güvenli ilk müdahaledir.
Kurtarma her zaman belirsizlik içeren bir süreçtir; en güvenilir korunma yolu, veri kaybı yaşanmadan önce düzenli ve test edilmiş bir yedekleme rutinine sahip olmaktır. Güncel bir yedek varsa, kurtarma sürecine hiç ihtiyaç duyulmadan kayıp veri geri yüklenebilir.
Basit bir geri dönüşüm kutusu kurtarması dışında, disk sesler çıkarıyorsa, tanınmıyorsa veya kritik kurumsal veri söz konusuysa profesyonel bir değerlendirme almak kendi başına deneme yapmaktan çok daha güvenlidir. Kurumsal ortamda tek bir yanlış adım, telafisi mümkün olmayan bir kayba dönüşebilir.
Techno Fusion'da: Veri kaybı yaşadığınızda önce diski kullanmayı durdurmanızı öneriyor, durumu keşif sonrası değerlendiriyoruz; asıl çözümün önlemek olduğunu bildiğimiz için kurumunuza uygun bir yedekleme rutinini de aynı kapsamda kuruyoruz.
TF Bilişim ekibimiz, bir veri kaybı bildirildiğinde önce durumu değerlendirip yanlış bir müdahaleyi önlemeye çalışır, ardından gerekiyorsa yerinde inceleme yapar. Asıl odağımız kurtarmadan çok, kurumunuza kalıcı bir yedekleme ve felaket kurtarma altyapısı kurarak bu ihtiyacın bir daha doğmamasını sağlamaktır. Eskişehir, İstanbul ve Elazığ'da kendi saha ekibimizle yerinde; bu üç ilin dışında randevulu keşif sonrası proje bazlı çalışıyoruz.