Apartmana GES kurmak teknik olarak mümkündür, ancak çatı ortak alan sayıldığı için önce kat malikleri kurulunun onayı gerekir; ayrıca üretilen enerjinin ortak alan giderlerine mi yoksa bireysel dairelere mi yansıtılacağı, projenin nasıl kurgulandığına bağlı ayrı bir konudur.
Apartman çatısı, kat mülkiyeti mevzuatında ortak alan kabul edildiği için tek bir dairenin veya yönetici bireyin kendi başına karar vermesi yeterli değildir; proje, kurul toplantısında gündeme alınıp oylanmalıdır. Bu onay olmadan çatıya kalıcı bir montaj yapılması, ileride hukuki bir anlaşmazlığa yol açabilir.
Proje kararı, üretilen enerjinin asansör/aydınlatma gibi ortak alan tüketimini karşılamasını mı, yoksa belirli dairelerin bireysel faturasına mahsup edilmesini mi hedeflediğine göre şekillenir; bu tercih sayaç yapısını ve mahsuplaşmanın nasıl işleyeceğini doğrudan etkiler, bu mekanizmayı ayrı bir yazımızda ele aldık.
Bir apartman dairesi sahibi, yalnızca kendi bağımsız bölümüne ait bir enerji ihtiyacı için bile olsa çatıya panel yerleştirmek istiyorsa, çatının ortak alan statüsü nedeniyle yine kat malikleri kurulu kararına ihtiyaç duyar. Kararın tek bir daireye özel olması, sürecin sadeliğini artırsa da onay zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Apartman çatıları genellikle asansör kulesi, su deposu gibi ekipmanlarla paylaşılır ve komşu binaların gölgesi altında kalabilir; bu da kullanılabilir panel alanını ve üretim potansiyelini konut/müstakil çatılara göre sınırlayabilir. Keşif sırasında bu kısıtlar somut olarak değerlendirilir.
Proje ortak alan tüketimini hedefliyorsa bağlantı, binanın ortak sayacı üzerinden değerlendirilir; bireysel dairelere yönelik bir kurgu tercih edilirse her dairenin kendi bağlantı noktası ayrı ayrı değerlendirmeye girer. Bu ayrım, EDAŞ başvurusunun nasıl yapılacağını belirler.
Süreç genel olarak; kurul kararı, statik/teknik keşif, EDAŞ bağlantı başvurusu ve kurulum olmak üzere dört aşamada ilerler. Kurul kararı aşaması genellikle en çok zaman alan adımdır çünkü bina sakinlerinin ortak mutabakatını gerektirir.
Kat mülkiyeti mevzuatında ortak alanla ilgili kararlar için belirli bir oy çoğunluğu aranır; GES gibi bina dışına yeni bir ekipman ekleyen bir proje de bu kapsamda değerlendirilir. Kesin çoğunluk oranı ve prosedür güncel mevzuata göre değişebileceği için bu konuda bina yönetiminin veya bir hukuk danışmanının güncel bilgiye başvurması önerilir.
Çok sayıda bloktan oluşan bir sitede, tek bir blok için mi yoksa sitenin tamamı için mi bir GES projesi planlanacağı, kurul kararının kapsamını ve sistemin ortak gider paylaşım mantığını doğrudan etkiler. Site yönetimleri genellikle bu kararı uzun vadeli ortak gider tasarrufu perspektifiyle değerlendirir.
Proje ortak alan giderlerini hedefliyorsa, bireysel dairelerin elektrik faturası doğrudan değil, aidat üzerinden dolaylı olarak etkilenir; bireysel mahsuplaşma kurgulanmışsa ilgili dairenin kendi faturasına yansıma olur. Hangi modelin uygulanacağı proje planlama aşamasında kurul ile birlikte netleştirilir.
Estetik görünüm kaygısı, çatı erişiminin kısıtlanması ihtimali ve maliyetin nasıl paylaşılacağı, kurul toplantılarında en sık gündeme gelen itiraz noktalarıdır; bu başlıkların önceden somut bilgiyle toplantıya taşınması karar sürecini kolaylaştırır.
İnşaat aşamasındaki bir apartman projesinde, çatı statiğinin panel yükünü baştan hesaba katacak şekilde tasarlanması ve bağlantı altyapısının buna göre planlanması, sonradan yapılacak bir eklemeden çok daha verimli bir yaklaşımdır. Bu tür bir planlama, hem işçilik hem estetik açıdan sonradan yapılan bir montaja göre daha bütünleşik bir sonuç verir.
Kurulan sistemin bakımından ve olası bir arızadan kimin (yönetim mi, kurulumu yapan firma mı) sorumlu olacağı, proje sözleşmesinde net şekilde tanımlanmalıdır; bu netlik, ileride "bu kimin sorumluluğu" tartışmasının önüne geçen basit ama önemli bir adımdır.
Ortak alan tüketimini hedefleyen bir apartman GES'i, asansör ve merdiven aydınlatması gibi kalemlerin şebekeden çektiği enerjiyi azalttığı için, bu tasarruf zamanla aidat kalemlerine yansıyabilir; etkinin büyüklüğü, binanın ortak alan tüketim miktarına ve kurulan sistemin gücüne göre değişir. Bu ilişkiyi somut rakamlarla görmek isteyen bir yönetim, bina ortak alan faturasını keşif öncesi paylaşarak daha net bir öngörü alabilir.
Techno Fusion'da: Apartman ve site GES projelerinde kurul kararı öncesi bina yönetimine sunulacak teknik değerlendirmeyi ve maliyet-fayda bilgisini hazırlıyor, karar sonrası tüm izin ve kurulum sürecini yürütüyoruz.